![]() You need JavaScript activated and at least flash player 8 installed. |
||
| Muurkranten - column Marinus van den Berg | ||
LANGZAME OPSTANDING
ONVERGETELIJK 29 augustus Het was al stil. ELKE DAG BELOOFT... Als je niets te doen hebt, kruipt de tijd. Als je niet slapen kunt in de nacht, lijkt de nacht maar niet voorbij te gaan. Als je veel te doen hebt, vliegt de tijd. Als je een drukke of gezellige dag hebt met veel afwisseling is het al avond voordat je het echt beseft. Elke dag heeft vier dagdelen: de ochtend, de middag, de avond en de nacht. De nacht hoort er ook bij. Wie in de nacht wordt geboren begint direct al bijna een volle dag te leven. Wie in de avond wordt geboren, die start met een korte dag. De ene mens zegt van zichzelf een ochtendmens te zijn en een ander zegt een avondmens te zijn, maar ik weet niet of dat een verband heeft met het uur van de geboorte. De laatste jaren ben ik wel steeds vroeger op gaan staan. Ik geniet van de stille vroege ochtend: nog een hele dag voor mij. In de stad Brugge vond ik een steen waarin de volgende zin, letter voor letter, in is gebeiteld: Elke dag belooft me en ik beloof de dag. Deze zin inspireert me al weer lange tijd. Ik spreek haar in de ochtend uit als een ochtendgebed: wat belooft de nieuwe dag me en ik spreek haar in de avond uit als een avondgebed: wat heeft de dag gebracht, wat heeft me geraakt, getroffen? De dichter Raymond van Groenewoud schrijft over deze regel dat het hem doet denken aan het tekortschieten. Elke dag schieten we tekort. Elke dag schiet tekort. Wat we ons voornemen,strandt vaak. Tegelijk is elke dag ook een belofte en een kans. Ik krijg elke dag weer een kans. Mij spoort de regel aan om bewuster en intenser te leven. Er zijn vele dagen die overvloeien van gebeurtenissen en ik probeer er toch zorgvuldig mee om te gaan. Er zijn vele dagen die me dankbaar stemmen voor wie ik mag ontmoeten, voor wat ik mag meemaken. “Ik ontmoet vandaag alleen maar aardige mensen,” zei een man van de middenleeftijd, bij de bloemiste . Ik ontmoette die dag ook veel aardige mensen. Maar natuurlijk weet ik ook wel dat een dag genoeg kan hebben aan zijn eigen leed. Er is soms teveel leed in een mensenleven. Deze week schreef ik een korte tekst voor een ouderpaar die voor de tweede maal een baby verloren bij de geboorte. “Weer met lege handen naar huis……” Zo drukte de vader zijn pijn en onmacht uit. Als je niets te doen hebt, kruipt de tijd. Als je zwaar beproefd wordt, drukt de tijd als een scherpe houten balk op je schouders. Je sleept je door de tijd. De tijd sleept jou verder. Je kunt denken dat aan deze nacht geen einde komt. Ineens kan het nacht zijn in het leven. Waar anderen in hun jonge leven de dag hen toelacht vanwege gezonde kinderen, valt de nacht als een donkere doek over het leven van hen die kinderen verliezen. In het verdriet, bij eindigheid, komt alles in andere verhoudingen te staan, voelen we alles anders. We komen van orde in chaos. We komen van snelheid in traagheid. Wie en wat is dan een belofte? Wie en wat verlicht het zware en het donkere? Een steen is ook een plaats om te zitten. Met zitten in het donker, zitten in de pijn, zitten in de vertwijfeling, zitten in het verdriet lijk je niet veel verder te komen. Toch kan er iemand bij je komen zitten, die je aankijkt,die verder niets doet. Iemand die tijd neemt en heeft: “In de ogen-blik van een ander lees je begrip……..en dat steunt als je veel verdriet hebt,” zei een vrouw die ook zelf veel verdriet kent. Er is elke dag tekortschieten en tekortkomen. Elke dag houdt ook een kans in om een ogen-blik te schenken aan iemand. Een kans om met je ogen begrip te tonen. Elke dag is een kans menslievendheid tijd te geven tot de dag die een ongekende belofte zal openbaren. RUGZAK 23 mei RUGZAK
Twee rugzakken
Een zichtbare
Een onzichtbare
Een met geschenken
Een met lasten
Een met wat nodig is
Een met wat lastig is
Een met wat je niet
kunt missen
Een met wat je kunt
missen als kiespijn
Een met wat gezien
mag worden
Een met wat verborgen
moet blijven.
Een met verhalen om
te vertellen
Een met wat werd
verzwegen
Zo trekken we door
het leven
Alleen en met mensen
die meedragen
Mensen die je belasten
Mensen die je verlichten
Marinus van den Berg
LEVEN VAN DAG TOT DAG Een van de mooie bloemen in de meimaand is de pioenroos. De meest bekende zijn de roze-rode maar er zijn ook witte pioenrozen. Het bijzondere van deze rozen is het langzaam opengaan. Het is zoals een dag open kan gaan. In de vroege ochtend is alles nog dicht, nog naar binnengericht. Er hangt soms een koude ochtendmist over de dingen. Langzaam als de zon doorkomt gaat de dag open. Ze ontvouwt zich. Je weet aan het begin niet wat de dag je zal brengen. Er is een dichtregel, die in een grote zwerfsteen is gegraveerd – te zien in Brugge – die zegt: en elke dag belooft en ik beloof de dag. De dichter zegt niet wat de dag belooft. Een dag kan je verrassen maar ook verwarren. Je weet in de ochtend nog niet wie je zult ontmoeten, wie op je weg zal komen, wat er van je gevraagd zal worden. Je weet soms wel enigszins wat je te doen zult hebben, met wie je een afspraak hebt, maar je weet nog niet hoe het zal verlopen. Een ontmoeting kan je verrassen, maar ook teleurstellen. Er kan zo maar een breuk in een dag komen Er kan zomaar slecht nieuws zijn. Elke dag belooft maar het is in de ochtend nog oningevuld. De pioenroos ontvouwt zich langzaamaan. In de middag van haar bestaan komt ze op haar mooist aan. De witte bladeren ontvouwen zich tot een beker. Ze kan ontvangen en beschermt zelfs, zoals een beker of een kom kan doen. Ze laat haar kleurrijke binnenkant zien. De witte pioen en ook de roze-rode pioen zijn van binnen nog mooier van verwacht. Zo kan ook de dag die zich ontvouwt nog mooier zijn dan verwacht, maar ook kan een aangedaan leed, een teleurstelling, een verlies intenser en groter zijn dan aanvankelijk gedacht. Een dag kan zich ook pijnlijk ontvouwen. Gaandeweg gaat de pioenroos tekenen van verval, van uitbloei vertonen. Je ziet het eerst aan de randen. De binnenkant kan nog lang heel mooie zijn. Soms wordt de pioenroos pas naar de composthoop gebracht als alle bladeren zijn afgevallen. De stamper is er nog en je ziet nog steeds dat dit een pioenroos is. Soms is ze ineens weggedaan. De een vindt sneller dat de bloem weg moet dan de ander. Hoe lang kunnen we rimpelende schoonheid aanzien? Een mooie dag wil je graag lang vasthouden. Je gaat wat later slapen, maar ook met de moeilijke dagen moet het uitgehouden worden. Dagen waarvan je soms moeilijk in slaap komt. Hoe sluit je een moeilijke dag af? Wat zeg je tegen jezelf of tegen een ander over zo een dag? Kan ook een moeilijke dag toch een belofte inhouden? Wat de dag belooft weet je niet. Je kunt, de tweede regel van de dichter, de dag wel beloven om voor open te staan. Je kunt je laten raken door wat er gebeurt of je wordt geraakt en je kijkt met ogen van verbazing, verwon-dering of verbijstering. Je kunt een dag achter je dichtdoen alsof je een deur sluit, maar je kunt ook gaan ontdekken dat de dagen die komen gekleurd worden door de dag die eraan voorafgingen. Hoe je vandaag met dingen omgaat kleurt mede de dag van morgen. Je kunt iets te snel wegdoen en dan later weer tegen-komen. Je kunt ook zoeken naar de betekenis die de dag van vandaag heeft voor de dag van morgen. Leven van dag tot dag is niet alsof de dagen los van elkaar staan, maar zien dat elke dag een leeftijd is, die de moeite waard is om te leven. De pioenroos kent haar seizoenen en elke seizoen heeft haar eigen gezicht. IN HET HART GERAAKT 30 april
De democratie lijkt me zeer gebaat met een koningshuis en wel met name dit koningshuis.
“Ze zijn geen dictators of tyrannen.Ze zijn voor de mensenrechten. Ze zijn zo vriendelijk.”
Woorden van mijn taxichauffeur, een medelander die al 21 jaar hier woont. Hij is in Marokko geboren. Hij vertelt me van zijn ondernemerschap en vindt de meisjes die hij aan de kant van de weg ziet met een hoofddoekje op, die naveltruitjes dragen, niet goed bezig. Hij zegt me nog met niemand hardop gesproken te hebben over de gebeurtenissen in Apeldoorn. “Wat moet je zeggen…..dat het naar is……?” “Dat is toch niet het goede woord,” zegt hij. Wat is het goede woord? Een man die ooggetuige was reageert boos als een verslaggever van de Vlaamse kwaliteitskrant De Standaard zegt: “wat een nare dag…” Want de dag was niet naar maar vreselijk.” Hoe verder je van een gebeuren afstaat hoe groter de kans dat je woorden er naast zitten. Dat had mijn Marokkaanse chauffeur goed aangevoeld en in verlegenheid gebracht. Ik keerde zaterdagavond 3 mei terug van drie dagen inspanning (lezingen) en ontspanning (o.m wandelen langs de zee bij Oostende) in Vlaanderen. “Als woorden brokkelen……” heette mijn voordracht bij de presentatie van een klein boekje met weinig woorden en illustraties, getiteld: Een andere dag tegemoet. Wat kun je nog zeggen als een mens stervensmoe is? Kijken kan meer zeggen dan woorden. Ik had verwezen naar het veelzeggende gezicht van de koningin bij haar bezoek aan de vuurwerkramp in Enschede. Zij is niet alleen vriendelijk zoals ik in een recente ontmoeting heb ervaren maar ook oprecht geinteresseerd en betrokken. Terug in huis zie ik een foto van haar in Trouw zoals ze zich heeft laten zien op televisie: wel tien jaar ouder geworden. Een Vlaming die haar gezien had zei “ze was als een mater dolorosa,’ een Wenende Almoeder.in waardigheid. Geen slacht-offergestalte. Ik krijg steeds meer moeite met dat woord slachtoffer: het maakt nog hulpe/ lozer. We hebben andere taal nodig. De koningin en haar familie moeten doormaken en doorleven wat velen moeten doormaken en doorleven en dat brengt haar heel nabij. Dat geeft haar ook een overstijgende waarde en betekenis. In de trein terug lees ik nog eens in het boekje “Weg uit de leegte”, de spirituele nood van Europa van de Belgische filosoof Gerard Bodifee. Hij meent dat de democratie een religie nodig heeft. Hij noemt God het absoluut Goede dat een mens zich tot doel moet stellen. Ik moet er niet aan denken dat Wilders demo/ cratisch aan de macht zou komen. Daarom was ik ook direct opgelucht dat de verdachte een witte Nederlander was. In Vlaanderen waren er mensen die heel direct en sereen meeleefden met de tragedie in Nederland. Ze werden er zich ook bewuster van hoe nabijer en geliefder het koningshuis hier is. “Vragen we niet teveel van de leden van het koningshuis..?”vroeg iemand zich af. Bijna bovenmenselijke taken kunnen volbracht worden als ze gedragen worden en gesteund . Niet door sensatie maar door authentiek meedragen. Er is veel te leren en te overwegen in deze dagen. Ik bezocht woensdag dertigste april juist de indrukkende `Kruisweg van de stilte` uit de abdij van West Vleteren, nu in de kathedraal van Brugge te zien. Daar vertelde een vrijwillige medewerkster bij de schatkamer mij van de Nederlandse tragedie. Ze deed het voorzichtig, aftastend en sereen. Even dacht ik dat het een vreemde grap was en werd ik achterdochtig, Ik dankte haar zelfs om dan, met de woorden van Cees Nooteboom, te lezen aan de kust bij Oostende, achter te blijven als een standbeeld van vragen. Ik hoorde van de dader, een stille, een vreemde, een mislukkende, uit het niets gekomen. Zijn dood laat vragen onbeantwoord. Extra moeilijk voor de eerst getroffen naaststaanden. Of is zijn dood ook een opluchting. Wie zal hem berechten en wie verdedigen- Er is nog een vraag die me puzzelt kwam hij uit het niets of is hij meer een van ons dan we willen weten. Is hij misschien ook een mens die zich geen raad meer wist nu de consumptiemaatschappij in haar voegen kraakt, de schaamteloosheid van de bonussen nog niet voorbij is, mensen aan de kant worden gezet. `Nederland in het hart geraakt,` kopte de Standaard. Welk hart en wiens hart. Koningin Beatrix vertegenwoordigt voor mij het mededogen……. Een nieuwe weg voor morgen.
Marinus van den Berg
Verpleeghuispastor en publicist over rouw
Cargadoorskade 93, 3071 AW Rotterdam
Email mjvdb@planet.nl
010 - 4798726
Marinus van den Berg stelde op zaterdag 2 mei zijn meest recente boek Een andere dag tegemoet voor.
29 augustus
Het was al stil
het was al leeg
het was al kaal aan het worden.
Het was vrijdagmiddag.
Werklieden pakten ze met zorg in.
De staties van de kuisweg.
De kruisweg van de stilte.
Ze is op reis.
In Laken zal ze dit najaar te zien zijn.
Ik zal haar nareizen.
Ze heeft een onuitwisbare indruk op mij gemaakt.
Enkele malen had ik de kans haar te zien.
In alle katholieke kerken is een kruisweg te zien.
Er zijn zeer imponerende….
Aad de Haas noem ik in Wahlwiller
In Nederlands Zuid Limburg
Heel anders zijn die van de duitse protestantse monnik
Andreas Felger.
Aquarellen met indringende kleuren
Anselm Grun schreef er meditaties bij
(jammer dat er nooit een nederlandstalige versies verscheen)
Er zijn mensen die tegen kleuren in de kruiswegstaties zijn.
Ze zouden het lijden kunnen romantiseren.
Ze willen zwart-wit
zoals de houtsneden van Frans Masereel of zoals het werk
van Käthe Kolwitz.
Het lijden kan donker zijn, medogenloos hard.
Vooral daar waar men elkaar keihard laat vallen, neerslaat.
De kruisweg in de stilte kent ook kleuren,
maar ze accentueren het drama,
minimaliseren het niet.
De eerste keer dat ik ze zag schokte deze kruisweg me.
Vooral de ogen schokten me……
Niet om aan te zien.
Bij een volgend bezoek raakte De Tafel me en
schreef ik een tekst, zoals ook
bij het eerste bezoek.
Deze tweede tekst deel ik hier met u.
Deze kruisweg van de stilte kun je gaan bekijken,
gaan zien, zoals museabezoekers Rembrandt gaan zien.
Mij viel op dat je deze kruisweg niet kunt bekijken,
want ze kijkt naar jou, naar mij.
Wie haar wil bekijken wordt een gluurder.
Ik las dit weekend (29 augustus) over het maken van
foto’s van stervende kinderen en baby’s.
Waar wordt dit gluren als het niet door de ouders
zelf gebeurt?
Lijden verdraagt geen gluurders.
De monniken van West-Vleteren hebben deze indringende
kruisweg van de stilte uit de intimiteit van hun abdij op
reis laten gaan. Ze hadden ook een andere keus kunnen maken.
Ze zijn daarmee een avontuur aangegaan met de moderne samenleving.
De samenleving die onmacht, verdriet en lijden nauwelijks verdraagt.
Zij wil alles beheersen en overzien.
Zij wil alles kunnen fotograferen…….
Ik onderschat de waarde daarvan niet.
Op mijn netvlies is ook die foto uit de Vietnamoorlog
die een naakte vluchtende jonge vrouw laat zien.
Een foto die niet zou misstaan in een gebrandschilderd kerkraam.
Er is een laten zien dat openbaart
Er is een laten zien dat verhult.
De monniken die niet leven
om te brouwen maar
brouwen om te leven
willen niet dienstbaar zijn aan het elfde gebod:
Gij zult genieten
maar aan het eerste en tweede:
de mens eerbiedigen want in de mens is God.
De mens dienen is de lijdende mens dienen.
Er is een stilte
er is een leegte
er is een kaalheid die
niet kan worden opgevuld
nu de kruisweg van de stilte weg is.
Wie haar gezien heeft in
de kathedraal van Brugge
zal haar nog zien al is ze er niet meer.
Elke dag een dag
om een licht aan te steken.
Elke dag een dag
om licht te brengen.
Elke dag een dag
om een licht aan te steken
voor wie het zwaar heeft
voor wie geen licht ziet.
Elke dag een dag
om een licht aan te steken
voor wie licht wil doorgeven
voor wie licht zoekt.
Elke dag een dag
om een licht aan te steken
om even stil te staan
om licht in de dag te zien.
Elke dag
als de dag op gang komt
als de dag pauzeert
als zij voorbijgaat.
Marinus van den Berg |
||
| UITGEVERIJ MUURKRANTEN - MONNIKENWERVE 1 - 8000 BRUGGE - TEL 050 31 26 01 - FAX 050 31 05 50 - INFO@MUURKRANTEN.BE | ||
| website by KMOSites | ||